Wie naar een koersgrafiek kijkt, ziet meestal als eerste of de prijs stijgt of daalt. Maar onder veel grafieken staat nog een tweede reeks gegevens die minstens zo interessant kan zijn: het handelsvolume. Dat laat zien hoeveel aandelen, contracten of andere effecten gedurende een bepaalde periode zijn verhandeld.
Binnen de technische analyse wordt volume vooral gebruikt om koersbewegingen in perspectief te plaatsen. Een stijging of daling vertelt wat de koers doet; het volume kan aanwijzingen geven over hoeveel marktactiviteit daarachter zit.
Wat is handelsvolume?
Het handelsvolume geeft aan hoeveel eenheden van een financieel instrument binnen een bepaalde periode van eigenaar zijn gewisseld. Bij een aandeel kan dat bijvoorbeeld het aantal verhandelde aandelen per dag zijn. Bij futures gaat het om het aantal verhandelde contracten.
Op een koersgrafiek wordt volume meestal weergegeven met verticale balken onder de koers. Een hoge balk betekent dat relatief veel is gehandeld. Een lage balk wijst op minder handelsactiviteit.
Volume zegt op zichzelf niet of kopers of verkopers gelijk hebben. Bij iedere transactie is immers zowel een koper als een verkoper betrokken. De informatie wordt vooral bruikbaar wanneer het volume wordt gecombineerd met koersrichting, trends en belangrijke koersniveaus.
De CMT Association rekent volume tot de belangrijke marktgegevens binnen technische analyse en behandelt onder meer hoe volume extra perspectief kan geven aan prijsbewegingen. Wie zich verder in de theorie wil verdiepen, kan hiervoor de informatie over volume binnen technische analyse van de CMT Association raadplegen.
Waarom kijken technische analisten naar volume?
Een koers kan sterk bewegen terwijl relatief weinig wordt gehandeld, maar dezelfde koersbeweging kan ook plaatsvinden tijdens uitzonderlijk hoge handelsactiviteit. Voor een technisch analist zijn dat twee verschillende situaties.
Volume wordt daarom vaak gezien als aanvullende informatie. Het kan bijvoorbeeld helpen bij vragen als:
- wordt een nieuwe trend door veel marktactiviteit gedragen?
- neemt de belangstelling voor een aandeel juist af?
- krijgt een uitbraak boven een belangrijk koersniveau brede deelname?
- ontstaat er een verschil tussen de richting van de koers en de ontwikkeling van het volume?
Volume vormt daarmee geen zelfstandig koop- of verkoopsignaal. Het is eerder een extra laag boven op de koersinformatie. Dat sluit aan bij het bredere gebruik van technische indicatoren om koersgedrag te beoordelen.
Koers en volume samen interpreteren
Een eenvoudige manier om volume te gebruiken is door de ontwikkeling ervan te vergelijken met de koers.
Stijgende koers en toenemend volume
Wanneer een koers stijgt terwijl ook het handelsvolume duidelijk toeneemt, betekent dit dat de koersbeweging gepaard gaat met veel marktactiviteit. Technisch analisten zien dit vaak als een vorm van bevestiging van de bestaande beweging.
Dat betekent niet dat de koers vervolgens automatisch verder stijgt. Ook tijdens sterke koersbewegingen kunnen onverwachte omkeringen optreden.
Stijgende koers en afnemend volume
Een koers kan ook blijven stijgen terwijl steeds minder wordt gehandeld. Dat hoeft geen direct verkoopsignaal te zijn, maar kan aanleiding zijn om kritischer naar de kracht van de beweging te kijken.
Vooral wanneer andere tekenen van verzwakking zichtbaar worden, kan afnemend volume relevante aanvullende informatie zijn.
Dalende koers en hoog volume
Een forse koersdaling met uitzonderlijk hoog volume wijst op veel activiteit tijdens de neerwaartse beweging. Dat kan bijvoorbeeld optreden na onverwacht bedrijfsnieuws, economische ontwikkelingen of een technisch belangrijke doorbraak.
Ook hier is de context belangrijk. Zeer hoog volume na een langdurige daling kan iets anders betekenen dan hoog volume aan het begin van een nieuwe neerwaartse beweging.
Zijwaartse koers en laag volume
Tijdens rustige consolidatiefasen neemt het handelsvolume regelmatig af. Kopers en verkopers wachten dan als het ware op nieuwe informatie of een duidelijkere richting.
Juist daarom kan het interessant worden wanneer de koers uiteindelijk uit zo’n handelsgebied breekt en het volume tegelijkertijd sterk oploopt.
Volume bij een uitbraak
Een bekende toepassing van volume-analyse is het beoordelen van een technische uitbraak.
Stel dat een aandeel meerdere keren rond €50 is gestopt. De koers breekt vervolgens door naar €51. Alleen die prijsbeweging zegt nog niet hoeveel overtuiging er achter de uitbraak zit.
Wanneer de doorbraak plaatsvindt op duidelijk hoger volume dan normaal, is er in ieder geval sprake van veel handelsactiviteit rond die beweging. Een uitbraak met zeer laag volume kan daarentegen aanleiding zijn om voorzichtig te zijn met conclusies.
Een hoog volume garandeert overigens niet dat een uitbraak succesvol blijft. Koersen kunnen na een overtuigend ogende beweging alsnog terugvallen.
Wat is een volume-divergentie?
Bij volume-analyse wordt ook gekeken naar divergenties. Daarbij bewegen koers en volume niet langer op een manier die bij de voorafgaande ontwikkeling past.
Een aandeel kan bijvoorbeeld wekenlang hogere toppen maken, terwijl het volume bij iedere nieuwe stijging kleiner wordt. De koers stijgt dan nog, maar de handelsactiviteit neemt af.
Zo’n verschil is geen voorspelling dat de trend onmiddellijk draait. Het is vooral een reden om extra aandacht te besteden aan de koersontwikkeling en eventuele andere bevestigingen af te wachten.
Hetzelfde principe geldt in dalende markten. Eén afwijking tussen koers en volume is zelden voldoende om een handelsbeslissing op te baseren.
Veelgebruikte vormen van volume-analyse
Naast de gewone volumebalken bestaan verschillende indicatoren die koers en volume combineren.
Een bekend voorbeeld is On-Balance Volume (OBV), waarbij volume afhankelijk van de koersrichting cumulatief wordt opgeteld of afgetrokken. Een andere veelgebruikte maatstaf is VWAP, de Volume Weighted Average Price. Deze geeft een gemiddelde koers waarbij rekening wordt gehouden met het verhandelde volume.
Ook Volume Profile wordt gebruikt. Daarbij wordt niet alleen bekeken hoeveel volume binnen een tijdsperiode is verhandeld, maar juist rond welke prijsniveaus veel handel heeft plaatsgevonden.
Dit zijn verschillende technieken met elk hun eigen toepassing. Het is daarom verstandig eerst te begrijpen welke informatie een indicator daadwerkelijk verwerkt voordat conclusies aan een signaal worden verbonden.
Volume bij aandelen, ETF’s en indices
Bij het beoordelen van volume is het belangrijk te weten wat precies wordt gemeten.
Bij een individueel aandeel is het handelsvolume relatief eenvoudig te interpreteren: je kijkt naar het aantal aandelen dat is verhandeld. Ook ETF’s kennen hun eigen handelsvolume.
Bij een beursindex ligt dat anders. Een index zoals de AEX is zelf een berekende waarde en wordt niet rechtstreeks als aandeel verhandeld. Wie volume bij een indexanalyse wil gebruiken, moet daarom goed kijken naar de gegevensbron, bijvoorbeeld het volume in futures, ETF’s of de onderliggende aandelen.
Dat voorkomt dat verschillende soorten volumegegevens ten onrechte met elkaar worden vergeleken.
Gebruik volume als onderdeel van een bredere aanpak
De belangrijkste valkuil bij volume-analyse is dat één waarneming te zwaar wordt gewogen. Hoog volume betekent niet automatisch dat een koers verder zal stijgen en laag volume voorspelt geen koersdaling.
Een systematische aanpak kan daarom bestaan uit meerdere voorwaarden. Denk aan trendrichting, koersniveau, volume en eventueel een aanvullende technische indicator. Wie daar handelsregels van maakt, kan vervolgens met een backtest onderzoeken hoe zulke regels historisch hebben gewerkt.
Daarbij blijft gelden dat historische resultaten niets garanderen over toekomstige uitkomsten. Marktomstandigheden veranderen en een patroon dat in het verleden regelmatig voorkwam, hoeft zich niet op dezelfde manier te herhalen.
Volume geeft context aan de koers
Volume-analyse draait uiteindelijk niet om het vinden van een magisch signaal. De grootste waarde zit in de extra context die handelsvolume aan een koersbeweging kan geven.
Door te kijken naar koers én volume ontstaat een completer beeld van wat er in de markt gebeurt. Vooral rond trendbewegingen, consolidaties en technische uitbraken kan dat nuttige aanvullende informatie opleveren.
Voor beleggers en traders die technische analyse gebruiken, is volume daarom vooral een hulpmiddel om signalen beter te beoordelen. Niet als voorspeller op zichzelf, maar als onderdeel van een bredere en gestructureerde analyse.