Wie voor het eerst zelf een aandeel of ETF koopt, krijgt bij de broker meestal direct een keuze voorgeschoteld: welk type order wil je gebruiken? Twee van de bekendste mogelijkheden zijn de marktorder en de limietorder.
Op het eerste gezicht lijkt het verschil klein. Met beide orders kun je effecten kopen of verkopen. Toch bepaal je met je keuze iets belangrijks: geef je voorrang aan de kans dat de order snel wordt uitgevoerd, of wil je vooral controle houden over de prijs?
Het verschil begrijpen helpt om onverwachte uitvoeringsprijzen te voorkomen.
Wat is een marktorder?
Een marktorder is een opdracht om een effect zo snel mogelijk te kopen of verkopen tegen de beste beschikbare prijs op dat moment.
Bij een kooporder betekent dit dat de order wordt gekoppeld aan de goedkoopste verkooporders die in het orderboek beschikbaar zijn. Bij een verkooporder gebeurt het omgekeerde: je verkoopt tegen de hoogste beschikbare biedprijzen.
Een marktorder bevat dus geen maximale aankoopprijs of minimale verkoopprijs.
Stel dat een aandeel wordt verhandeld rond €50. Je plaatst een marktorder om 20 aandelen te kopen. Als voldoende aandelen voor €50 beschikbaar zijn, kan de transactie ongeveer tegen die prijs worden uitgevoerd. Maar dat hoeft niet.
Wanneer slechts een deel van de gewenste aandelen voor €50 beschikbaar is, kan de rest bijvoorbeeld voor €50,05 of €50,10 worden gekocht. Je order kan daardoor uit meerdere transacties met verschillende prijzen bestaan.
De uitvoeringsprijs staat niet vooraf vast
Een veelvoorkomend misverstand is dat een marktorder automatisch wordt uitgevoerd tegen de koers die op het scherm staat.
Koersen veranderen voortdurend. Daarnaast bestaat er normaal een verschil tussen de hoogste prijs die kopers willen betalen en de laagste prijs waarvoor verkopers willen verkopen. Dit verschil wordt de spread genoemd.
Tussen het moment waarop je een marktorder verstuurt en het moment waarop deze wordt uitgevoerd, kan de beschikbare prijs bovendien veranderen.
Vooral bij effecten waarin weinig wordt gehandeld of tijdens sterk bewegende markten kan het verschil groter zijn. De uiteindelijke uitvoeringsprijs kan daardoor afwijken van de prijs die je vlak voor het plaatsen van de order zag.
Wat is een limietorder?
Met een limietorder stel je zelf een prijsgrens in.
Bij kopen bepaal je de maximale prijs die je bereid bent te betalen. Bij verkopen geef je juist aan welke minimale prijs je voor je effecten wilt ontvangen.
Stel opnieuw dat een aandeel rond €50 noteert. Je wilt het aandeel wel kopen, maar niet voor meer dan €49,80. Je kunt dan een kooplimiet van €49,80 instellen.
De order wordt alleen uitgevoerd wanneer verkooporders beschikbaar zijn voor €49,80 of lager.
Bij een verkooplimiet werkt het andersom. Stel dat je een aandeel bezit dat rond €50 wordt verhandeld en je minimaal €51 wilt ontvangen. Dan kun je een verkooplimiet van €51 invoeren. Alleen wanneer een koper bereid is €51 of meer te betalen, kan de order worden uitgevoerd.
Volgens de uitleg van Euronext over beleggen in aandelen behoren marktorders en limietorders samen met onder andere stop-loss- en stop-limitorders tot de veelvoorkomende ordertypes waarmee beleggers te maken krijgen.
Prijszekerheid tegenover uitvoeringszekerheid
Het belangrijkste verschil tussen een marktorder en een limietorder draait om twee soorten zekerheid.
Bij een marktorder staat de prijs niet vast, maar is de kans op snelle uitvoering doorgaans groter zolang er voldoende handel in het effect is.
Bij een limietorder heb je juist meer controle over de prijs, maar weet je niet zeker of de order wordt uitgevoerd.
Dat laatste is belangrijk. Een aandeel kan bijvoorbeeld €50 kosten terwijl jij een kooplimiet van €48 opgeeft. Wanneer de koers vervolgens alleen maar stijgt, wordt jouw order niet uitgevoerd.
Een limietorder beschermt je dus tegen kopen boven of verkopen onder een gekozen prijsgrens. Die bescherming heeft een keerzijde: de transactie kan gedeeltelijk worden uitgevoerd of helemaal niet plaatsvinden.
Wat gebeurt er in een orderboek?
Om beide ordertypes goed te begrijpen, helpt het om te weten dat kopers en verkopers hun orders in een orderboek bij elkaar brengen.
Aan de ene kant staan biedingen van partijen die willen kopen. Aan de andere kant staan orders van partijen die willen verkopen. Zodra prijzen bij elkaar passen, kan een transactie tot stand komen.
Bij zeer liquide aandelen en ETF’s zijn meestal veel koop- en verkooporders beschikbaar die dicht bij elkaar liggen. De spread is dan vaak relatief klein.
Bij minder liquide effecten kan het verschil groter zijn en kan op bepaalde prijsniveaus maar weinig handelsvolume beschikbaar zijn. Een grotere marktorder kan dan verschillende prijsniveaus doorlopen.
Daarom zegt de laatst verhandelde koers op zichzelf niet altijd tegen welke prijs je volledige order kan worden uitgevoerd.
Wanneer kan een marktorder verrassingen opleveren?
Bij veel verhandelde effecten en rustige marktomstandigheden kan het verschil tussen de zichtbare koers en de uitvoeringsprijs klein zijn. Maar er zijn situaties waarin extra aandacht nodig is.
Rond belangrijk bedrijfsnieuws, economische cijfers of de opening van de beurs kunnen prijzen bijvoorbeeld snel veranderen. Ook bij minder liquide aandelen kan een beperkt orderboek ervoor zorgen dat een marktorder tegen meerdere prijzen wordt uitgevoerd.
Dit verschijnsel wordt vaak slippage genoemd: het verschil tussen de prijs die je ongeveer verwachtte en de prijs waartegen de transactie daadwerkelijk plaatsvond.
Slippage hoeft niet altijd nadelig te zijn, maar maakt wel duidelijk waarom een marktorder geen vooraf gegarandeerde prijs geeft.
Een limietorder voorkomt niet ieder risico
Een limietorder geeft meer controle over de uitvoeringsprijs, maar lost niet alle problemen op.
Het belangrijkste risico is dat de order niet wordt uitgevoerd. Daarnaast kan een order slechts gedeeltelijk worden gevuld. Als je bijvoorbeeld 100 aandelen wilt kopen voor maximaal €25 en er zijn op dat prijsniveau maar 30 aandelen beschikbaar, kan slechts een deel van de order worden uitgevoerd.
Ook kan een koers jouw limiet kort aantikken zonder dat jouw order aan de beurt komt. Op hetzelfde prijsniveau kunnen namelijk al eerder andere orders zijn ingelegd.
Een limietprijs moet daarom niet worden gezien als een garantie dat een transactie plaatsvindt.
En hoe zit het met een stop-lossorder?
Een stop-lossorder heeft een ander doel. Hierbij wordt een order pas geactiveerd wanneer een vooraf bepaald koersniveau wordt bereikt.
Beleggers gebruiken zo’n order bijvoorbeeld om een positie automatisch te laten verkopen wanneer de koers onder een bepaalde grens daalt.
Een stop-lossorder en een limietorder zijn dus niet hetzelfde. Een limiet bepaalt onder welke prijsvoorwaarden een order mag worden uitgevoerd. Een stop bepaalt wanneer een order actief wordt.
Brokers kunnen daarnaast varianten aanbieden, zoals stop-limitorders. De precieze werking en beschikbaarheid kunnen per broker en handelsplatform verschillen.
Marktorder of limietorder is geen keuze tussen goed en fout
Er bestaat geen ordertype dat onder alle omstandigheden beter is.
Een marktorder legt de nadruk op uitvoering, maar geeft minder controle over de exacte prijs. Een limietorder geeft meer prijscontrole, maar kan onuitgevoerd blijven.
Welke eigenschap belangrijker is, hangt af van onder meer de liquiditeit van het effect, de omvang van de order, de spread en de snelheid waarmee de markt beweegt.
Voor beginnende beleggers is vooral belangrijk dat zij niet automatisch op de standaardinstelling van hun broker vertrouwen, maar eerst begrijpen wat het geselecteerde ordertype doet.
Eerst de order begrijpen, dan bevestigen
Het plaatsen van een beursorder duurt tegenwoordig vaak maar enkele seconden. Juist dat gemak kan verhullen dat achter iedere druk op de koop- of verkoopknop verschillende keuzes zitten.
Controleer daarom vóór het bevestigen van een order welk type is geselecteerd, hoeveel effecten je koopt of verkoopt en welke prijsvoorwaarden gelden.
Een marktorder zegt in feite: voer mijn transactie uit tegen de beste beschikbare prijs. Een limietorder zegt: voer mijn transactie alleen uit als mijn prijsgrens wordt gerespecteerd.
Wie dat onderscheid begrijpt, heeft een belangrijke basisvaardigheid onder de knie voor het zelfstandig kopen en verkopen van aandelen en ETF’s.